Αρχική / ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ / ΔΕΘ / Δ.Ε.Θ. / HISTORY THESSALONIKI / Η Καλαμαριά: Από τις λάσπες στο σήμερα

HISTORY THESSALONIKI

11/09/20228:15 μμ

Η Καλαμαριά: Από τις λάσπες στο σήμερα

Οι πρόσφυγες, τα απολυμαντήρια, οι μαρτυρίες.

Η Καλαμαριά: Από τις λάσπες στο σήμερα

 

Η παραλία της Καλαμαριάς υπήρξε ο τελευταίος προορισμός των προσφύγων που κατέφθασαν από τον Καύκασο, τον Πόντο, τη Θράκη και άλλες περιοχές την περίοδο 1920 -1924.

 

Η Καλαμαριά πριν την άφιξη των προσφύγων ήταν μια σχεδόν ακατοίκητη περιοχή με πολλά χωράφια και ελάχιστες επαύλεις στην περιοχή της οδού Σοφούλη.

 

 

Κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου πολέμου το κέντρο της Καλαμαριάς είχε καταληφθεί από τα συμμαχικά στρατεύματα της Αντάντ, κυρίως των Άγγλων και των Γάλλων, οι οποίοι είχαν εγκαταστήσει παραπήγματα που αργότερα έγιναν οι θάλαμοι της Καλαμαριάς.
Τα ξύλινα παραπήγματα του συμμαχικού στρατού μετατράπηκαν σε θαλάμους απολυμαντηρίων αρχικά για τους πρόσφυγες που κατέφθασαν στην Καλαμαριά από τη Νότια Ρωσία, τον Καύκασο και το Καρς.

 

Αεροφωτογραφία της Καλαμαριάς από το Καραμπουρνάκι ως το Κέντρο της Καλαμαριάς και την Αρετσού, 1916. Διακρίνονται τα κτήρια των εγκαταστάσεων των συμμαχικών στρατευμάτων (Αντάντ).

 

Οι ασθένειες, η ταλαιπωρία και οι κακές συνθήκες ζωής αύξησαν τη θνησιμότητα των προσφύγων, οι οποίοι αναζητούσαν τη νέα τους ζωή σε μια μη οικιστική περιοχή, σε πρόχειρα καταλύματα, σκηνές, που στήθηκαν στην περιοχή.

 

Στους θαλάμους της Καλαμαριάς τα προσφυγόπουλα Βλάσσης και Λάσκαρης Κελεμένης από το Ρύσιο της Μικράς Ασίας, 1926-27 (δωρεά Κελεμένη Βλάσση).

 

Με βάρκες και πλοιάρια τους μετέφεραν στο Καραμπουρνάκι και από εκεί στους θαλάμους των απολυμαντηρίων και μετά σε μεγάλα παραπήγματα, θάλαμοι όπου «στοιβάζονταν» οικογένειες.

 

Από αυτόν τον δρόμο, την οδό Κομνηνών και προς την παραλία κάτω, είχαν εγκαταστήσει σκηνές. Γύρω–γύρω, αυτή η έκτασις των θαλάμων και των σκηνών ήτανε περιφραγμένη με ισχυρό συρματόπλεγμα και υπήρχανε και έξοδοι στις οποίες υπήρχανε φυλάκια στρατού, να φυλάξουν, ούτως ώστε πρόσφυγες να μην πάνε στη Θεσσαλονίκη, διότι εδώ παρετηρήθη τύφος και ήταν κίνδυνος να μολυνθεί και η υπόλοιπη Θεσσαλονίκη…

(Προφορική μαρτυρία του Σίμου Λιανίδη, ο οποίος γεννήθηκε στη Σάντα το 1910 και ήρθε στην Καλαμαριά το 1920 από το Βατούμ.)

 

Ερχόμαστε εδώ, που είναι η πλαζ, απέναντι μας έβγαλε το πλοίο με σιδερένιες μαούνες, μας βγάζουν εδώ. Ήταν μια ξύλινη σκάλα, ανεβαίναμε να ‘ρθούμε προς τα εδώ. Εκεί ήταν τα απολυμαντήρια και παίρναν τον κόσμο για απολύμανση και τους κόβαν τα μαλλιά γυναίκες και άνδρες. Τι να κάνει ο μπαμπάς μου! Κάτι λεφτουδάκια που είχε, τάισε εκεί έναν, του λέει, ¨Βάστα αυτά και μη μας κάνετε κλίβανο, ούτε να μας κόψετε τα μαλλιά¨. Ήταν οι αδερφές μου με μεγάλα μαλλιά. Τα πήραν και μας άφησαν…

(Προφορική μαρτυρία του Παναγιώτη Ευθυμιάδη, ο οποίος γεννήθηκε στην Τραπεζούντα το 1917 και ήρθε στην Καλαμαριά το 1923).

 

Εμείς είμαστε ψαράδες και μας κατεβάσανε στη θάλασσα, στο Αλλατίνι. Και εκεί στο Αλλατίνι είχε ένα ντουβάρι έτσι, ντουβάρι ίσιο ήτανε, ψηλό, και μας δώκανε τενεκέδες. Και κάναμε καμιά δεκαπενταριά οικογένειες, είκοσι είμαστε, πάλε, ένα τρίγωνο απάνω στο ντουβάρι, τις παράγκες καρφώσαμε εκεί και τις κάναμε παραγκούλες για να μπούμε μέσα. Τέλος πάντων, κάτσαμε εκεί κάνα δύο τρία χρόνια, κατά το ΄26 φεύγουμε πάλι. Μας δώκανε πάλι σανίδια και ερχόμαστε εδώ στην Καλαμαριά, που είναι ο κεντρικός δρόμος (οδός Πασαλίδη), λίγο παρακάτω. Κι εκεί μας δώκανε σανίδια και κάναμε παράγκες. Μετά, το ΄30, γένηκε η Νέα Κρήνη ως συνοικισμός και πήγαμε εκεί…

(Προφορική μαρτυρία του Ιωάννη Ζέρβα. Γεννήθηκε στο Κορδελιό της Σμύρνης και εγκαταστάθηκε το 1925 στην Καλαμαριά.)

 

Ψαράδες της Αρετσούς, δεκαετία 1950.

 

«Τα Τσαμούρια», έτσι ονόμασαν οι Πόντιοι της Καλαμαριάς τους λασπωμένους δρόμους. Μετά τη δεκαετία του ΄50, ξεκίνησαν κάποια βελτιωτικά έργα όπως ο ηλεκτροφωτισμός, η ασφαλτόστρωση και τα δίκτυα υδροδότησης και αποχέτευσης.

 

Αποχετευτικά έργα στην οδό Τραπεζούντος. 1956.

 

Οι δουλειές ήταν δυσεύρετες. Οι περισσότερες χειρωνακτικές και βαριές εργασίες. Οι περισσότεροι αναζήτησαν εργασία στην πόλη της Θεσσαλονίκης. Άλλοι εκμεταλλεύτηκαν τη θάλασσα και εργάστηκαν ως ναυπηγοί, ναυτικοί και ψαράδες.

 

Άπλωμα διχτυών στα σεργκιά, στην παραλία της Αρετσούς, καλοκαίρι 1957.

 

Η Καλαμαριά το 1933 είχε 7.000 κατοίκους, 1.303 οικογένειες προσφύγων στην πλειονότητά τους Πόντιοι. Οι συνοικίες και οι γειτονιές άρχισαν δειλά δειλά να αναπτύσσονται και να διαμορφώνουν την περιοχή όπως την ξέρουμε σήμερα. Το Κατιρλί, τα «Κτηνοτροφικά», το Βυζάντιο, το Ντεπό, η Νέα Κρήνη, ο συνοικισμός Δέρκων, το Καραμπουρνάκι, ο Εποικισμός, τα «Γερμανικά» είναι κάποιες από τις περιοχές που μεταμορφώθηκαν από αλάνες, χωματόδρομους και χαμηλά σπίτια στην Καλαμαριά που ξέρουμε σήμερα.

 

 

Σημείωση: Οι πληροφορίες και το φωτογραφικό υλικό παραχωρήθηκαν από το  Ιστορικό Αρχείο Προσφυγικού Ελληνισμού (ΙΑΠΕ).

 

Θέλετε να μένετε ενημερωμένοι για τις εξελίξεις της επικαιρότητας;

Διαβάστε όλα τα τελευταία νέα από την Θεσσαλονίκη & την Ελλάδα, τη στιγμή που συμβαίνουν.

Μοιράσου το:

Σχετικά με τον αρθρογράφο ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΡΑΚΙΟΥΛΑΧ

Θεοδώρα Καρακιουλάχ. Κατάγεται από την γη της φωτιάς και της πέτρας, την πατρογονική Καππαδοκία. Ξεκίνησε το ραδιόφωνο στην εφηβική ηλικία και έκτοτε την κέρδισε η δημοσιογραφία. Εργάζεται στο Ράδιο Θεσσαλονίκη από τότε που μετοίκησε από την Καβάλα στην Θεσσαλονίκη για σπουδές.

HISTORY THESSALONIKI

29.1.202412:40 μμ

  Το Γαλλικό υποβρύχιο βυθίστηκε το 1918. Το εντόπισε στον Θερμαϊκό η ομάδα υποβρυχίων ερευνών του Κώστα Θωκταρίδη σε βάθος 98 μέτρων στα διεθνή χωρικά ύδατα   «Στην περιοχή του ναυαγίου υπήρχαν πολύ ισχυρά υποβρύχια ρεύματα και χαμηλή ορατότητα, χαρακτηριστικά

HISTORY THESSALONIKI

26.3.20239:30 μμ

  Μία ιστορική αναδρομή στην εμπορική ζωή της πόλης     Θεσσαλονίκη, 1856. Δύο εμπορικά πλοία στο λιμάνι φλέγονται και η πυκνή στήλη καπνού που σηκώνεται προς τον ουρανό είναι ορατή ακόμα και από χιλιόμετρα μακριά. Κοντά στα πλοία φλέγονται

HISTORY THESSALONIKI

17.11.20228:15 πμ

    Η κατάληψη του Μετσόβιου Πολυτεχνείου από φοιτητές την 17 Νοέμβρη του 1973 αποτελεί ένα ιστορικό ορόσημο στον αγώνα ενάντια στην στρατιωτική δικτατορία και υπέρ της ελευθερίας. Ήταν μια κομβική στιγμή αντίστασης που έδωσε το έναυσμα για την πτώση

HISTORY THESSALONIKI

29.10.202211:27 πμ

«Τον Απρίλιο του 1923 στο Τεκελί, τη σημερινή Σίνδο, 20 περίπου χιλιόμετρα έξω από τη Θεσσαλονίκη, ο πρόσφατα εγκατεστημένος γεωργός Νικόλαος Παπαδόπουλος από τις Σαράντα Εκκλησιές κατήγγειλε ότι όταν ο ίδιος και η οικογένειά του επιχείρησαν να γιορτάσουν τη μέρα

HISTORY THESSALONIKI

29.10.20229:17 πμ

      Πρόκειται για τον Μιχάλη Τσαρτσίδη τον ιδρυτή του μουσείου, με περισσότερα από 7500 στρατιωτικά και προσωπικά αντικείμενα μαχητών του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Εικόνες μια άλλης εποχής ξεπροβάλλουν στη θέα αυθεντικών κειμηλίων και ντοκουμέντων της περιόδου της κατοχής,

HISTORY THESSALONIKI

16.9.20228:00 μμ

  Θεοφρούρητα, κοσμημένα με συμβολισμούς, τοξωτά και ημικυκλικά, τα τείχη της Θεσσαλονίκης παραμένουν για αιώνες να θυμίζουν τις επιδρομές, τις λεηλασίες, τις μάχες και τις νίκες μιας πόλης που άντεξε και αντιστάθηκε στις προκλήσεις. Η Θεσσαλονίκη δέχτηκε πολλαπλές επιδρομές από

thess

Επικαιρότητα

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

12.4.20246:12 μμ

Δημοφιλή Άρθρα


αυτή τη στιγμή