Αρχική / RETRO NEWS - ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ / 16 Ιανουαρίου 1969: Ο Γιαν Πάλαχ αυτοπυρπολείται σε ένδειξη διαμαρτυρίας

RETRO NEWS - ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ

16/01/2022 11:06 μμ Ενημ. 16/01/2022 11:24 μμ

16 Ιανουαρίου 1969: Ο Γιαν Πάλαχ αυτοπυρπολείται σε ένδειξη διαμαρτυρίας

Στην επιστολή του ζητούσε ο θάνατός του να γίνει φωνή κατά της λογοκρισίας που επέβαλε η φιλοσοβιετική πολιτική.

16 Ιανουαρίου 1969: Ο Γιαν Πάλαχ αυτοπυρπολείται σε ένδειξη διαμαρτυρίας

Γράφει ΤΑΝΙΑ ΡΟΥΒ

O Γιαν Πάλαχ ή Πάλατς (τσεχ. Jan Palach) γεννήθηκε τον Αύγουστο του 1948 σε ένα προάστιο της Πράγας.

Έτυχε να είναι φοιτητής μια εποχή που στην παγκόσμια πολιτική σκηνή επικρατούσε αναβρασμός και το φοιτητικό κίνημα πρωτοστατούσε στους κοινωνικούς αγώνες· δολοφονία του Ρούντι Ντούτσκε στη Γερμανία, Μάης του ’68 στη Γαλλία, η «μεγάλη προλεταριακή πολιτιστική επανάσταση» του Μάο στην Κίνα, αντιπολεμικό κίνημα για το Βιετνάμ παγκοσμίως.

 

Η Άνοιξη της Πράγας

 

Τον Ιανουάριο του 1968 γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Τσεχοσλοβακίας (KSČ) ανέλαβε ο Αλεξάντερ Ντούμπτσεκ (Alexander Dubček) ο οποίος εισήγαγε μια σειρά μεταρρυθμίσεων με σκοπό τη φιλελευθεροποίηση, τον εκδημοκρατισμό της χώρας, και τον περιορισμό της επιρροής των Σοβιετικών σε εσωτερικά ζητήματα. Αυτό το μεταρρυθμιστικό ρεύμα έμεινε γνωστό στην ιστορία ως «Η Άνοιξη της Πράγας» (τσεχ. Pražské jaro, σλοβακ. Pražská jar).

 

Τα τανκς συνθλίβουν την «Άνοιξη»

 

Οι μεταρρυθμιστικές προσπάθειες του Ντούμπτσεκ δεν έγιναν αρεστές στην ηγεσία της Σοβιετικής Ένωσης -Λεονίντ Μπρέζνιεφ στο τιμόνι του κομμουνιστικού κόμματος τότε-. Από τον Ιούνη του 1968 η πίεση προς τον Ντούμπτσεκ για άρση των μεταρρυθμίσεων γινόταν όλο και εντονότερη.

 

Τη νύχτα της 20ής Αυγούστου μπήκε μπροστά η επιχείρηση «Δούναβης». Τα στρατεύματα τεσσάρων χωρών-συμμάχων του Συμφώνου της Βαρσοβίας (Σοβιετική Ένωση, Πολωνία, Ουγγαρία, Βουλγαρία) εισέβαλαν στην Τσεχοσλοβακία. Στρατός και τανκς κατέλαβαν κυβερνητικά κτίρια, απομάκρυναν της ηγεσία του Κόμματος, εξαπέλυσαν πυρά κατά των διαδηλωτών.

 

Πάνω από 100 ήταν οι νεκροί, δεκάδες οι τραυματίες, εκατοντάδες οι απογοητευμένοι, οι «περαστικοί με λυπημένα μάτια». Ο Κούντερα στα μυθιστορήματα του δίνει το κλίμα παραίτησης και ήττας που υπήρχε στον λαό μετά τη ματαιωμένη Άνοιξη της Πράγας».

 

Τελευταία πράξη: πλατεία Βέντσεσλας

 

Ο 20χρονος φοιτητής ήταν πολιτικοποιημένος με ενεργή συμμετοχή σε όλες τις διαδηλώσεις που ενθάρρυναν την φιλελευθεροποίηση του καθεστώτος. Το μεσημέρι της 16ης Ιανουαρίου 1969 στην Πλατεία Βέντσεσλας (τσεχ. Vaclavske namesti), κεντρική πλατεία στην Πράγα, ο Πάλαχ θα προβεί στην ύστατη πολιτική του πράξη. Άφησε τον χαρτοφύλακα με ιδιόχειρη επιστολή παρέκει, και περιλούστηκε με βενζίνη.

Στην επιστολή του ζητούσε ο θάνατός του να γίνει φωνή κατά της λογοκρισίας που επέβαλε η φιλοσοβιετική πολιτική. Επιπλέον, καλούσε τον τσεχοσλοβακικό λαό να εναντιωθεί στην Σοβιετική κατοχή.

 

 

Πέθανε από τα εγκαύματα λίγες μέρες αργότερα στο νοσοκομείο. Η κηδεία του το Σάββατο 25 Ιανουαρίου 1969 μετατράπηκε σε παλλαϊκό συλλαλητήριο 8.000 ατόμων στην οποία κυριαρχούσαν τα αντισοβιετικά συνθήματα.

 

Αιτία θανάτου: διαμαρτυρία

 

Το παράδειγμα διαμαρτυρίας- αυτοθυσίας του Πάλαχ μιμήθηκαν και άλλοι. Ένα μήνα μετά ο μαθητής Jan Zajíc αυτοπυρπολήθηκε στο ίδιο μέρος. Ακολούθησε ο Evžen Plocek στην Τζιχάλβα Jihlava. Σε άλλες χώρες του Συμφώνου της Βαρσοβίας σημειώθηκαν παρόμοιες διαμαρτυρίες αυτοθυσίας όπως οι Ούγγροι Sándor Bauer στις 20 Ιανουαρίου 1969 και Márton Moyses στις 13 Φεβρουαρίου 1970.

 

Μνημεία για τον Γιαν Πάλαχ

 

Ο Πάλαχ ενταφιάστηκε αρχικά στο νεκροταφείο Olšany στην Πράγα, αλλά από τον φόβο να μετατραπεί ο τάφος του σε τόπο προσκυνήματος, η μυστική αστυνομία της Τσεχοσλοβακίας (StB) μετέφερε τα λείψανά του.

 

 

Μετά την «βελούδινη επανάσταση» το 1990 και την πτώση της Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας της Τσεχοσλοβακίας, η τεφροδόχος του επιστράφηκε επίσημα στην αρχική της θέση στην Πράγα και στο σημείο που αυτοπυρπολήθηκε φτιάχτηκε μνημείο. Σε άλλες πόλεις της Ευρώπης έχουν χτιστεί επίσης μνημεία, έχει δοθεί το όνομά του σε δρόμους, σε πλατείες.

Θέλετε να μένετε ενημερωμένοι για τις εξελίξεις της επικαιρότητας;

Διαβάστε όλα τα τελευταία νέα από την Θεσσαλονίκη & την Ελλάδα, τη στιγμή που συμβαίνουν.

Μοιράσου το:

Σχετικά με τον αρθρογράφο ΤΑΝΙΑ ΡΟΥΒ

Γεννήθηκε στην Καστοριά έναν ζεστό Ιούνη γεμάτο κεράσια. Ανατράφηκε στο κέντρο της Σαλονίκης, πλατεία Ναβαρίνου, θέλει να πεθάνει σ’ ένα φλαμένκο απάνω. Σπούδασε δημοσιογραφία γιατί είναι φιλομαθής, ανήσυχη και αγαπάει την επικοινωνία αν και εσωστρεφής. Δυνατή με αδυναμίες. Ρεαλίστρια αλλά με ρομαντικές προσεγγίσεις. Λατρεύει τις τέχνες και τα μαστορέματα παντός είδους. Αν δεν ήταν η Μαρία να την συστήσει στην ζεστή οικογένεια του Ράδιο Θεσσαλονίκη, δεν θα ξεκουνιόταν να τους γνωρίσει μόνη της. «Μια φίλη μου δήλωσε συμμετοχή για μένα» η φάση της.

/ Δείτε ακόμα

RETRO NEWS - ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ

20.5.2022 12:27 μμ

Την τελευταία του πνοή άφησε προχθές ο Βαγγέλης Παπαθανασίου σκορπώντας παγκόσμια συγκίνηση.   Ο διεθνούς φήμης συνθέτης έμαθε στον υπόλοιπο πλανήτη το όνομα «Βαγγέλης» και ότι η μουσική μπορεί να σε ψηλώνει πόντους. Όχι σε ύψος. Σε ανάστημα. Την ξέρετε

RETRO NEWS - ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ

13.5.2022 11:59 μμ

Όλα έμοιαζαν ήρεμα τη νύχτα της 20ης Αυγούστου 1989 για τον Χοσέ και την Κίτι Μενέντεζ (Menendez), ένα ευκατάστατο ζευγάρι που ζούσε στο Μπέβερλι Χιλς με τους δυο γιους τους.   Η ηρεμία θα διακόπτονταν απότομα όταν οι δυο γιοι

RETRO NEWS - ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ

13.5.2022 3:52 μμ

Σαν σήμερα γεννήθηκε ο άνθρωπος που χάρισε ζωή σε εκατομμύρια γυναίκες. Ο Γεώργιος Παπανικολάου με τη μέθοδο που εισήγαγε -το τεστ Παπ- κατάφερε να βρει τρόπο να διαγιγνώσκεται ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας.   Τα πρώτα χρόνια Γεννήθηκε και

RETRO NEWS - ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ

11.5.2022 2:12 μμ

Αναφορά στην επέτειο θανάτου του μεγάλου λαϊκου τραγουδιστή ένανε η εκπομπή «Καλημέρα Ελλάδα» θυμίζοντας στους τηλεθεατές της πτυχές της 55χρονης και ενδιαφέρουσας ζωής του.   Τα τραγούδια που είπε γίναν λαϊκοί ύμνοι: «Βρέχει φωτιά στη στράτα μου», «Άκου βρε φίλε»,

RETRO NEWS - ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ

3.5.2022 10:42 μμ

Στο μουσείο Πράδο σε περίοπτη θέση δεσπόζει ο πίνακας του Φρανθίσκο Γκόγια που τιτλοφορείται «3 Μαΐου 1808», ένας πίνακας που μαζί με τη Γκερνίκα του Πικάσο θεωρούνται απ’ τα κορυφαία αντιπολεμικά εικαστικά έργα όλων των εποχών. Η «3 Μαΐου 1808»

RETRO NEWS - ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ

20.4.2022 2:19 μμ

Γεννήθηκε στην Αθήνα με καταγωγή που βαστούσε από την Κοντοβάζαινα Γορτυνίας στις 20 Απριλίου 1922. Πέθανε στην Αθήνα 30 Οκτωβρίου του 1988, αφήνοντας τον κόσμο πλουσιότερο με τη μελαγχολική μουσικότητα και τον αστείρευτο λυρισμό των στίχων του.   Κι όταν

thess

Επικαιρότητα

Δημοφιλή Άρθρα


αυτή τη στιγμή