Οι θιασώτες της ιδιωτικοποίησης του νερού δε σταματούν

FORUM 19.9.2020 | 23:42 Στείλτε το με email Εκτυπώστε το

Οι θιασώτες της ιδιωτικοποίησης του νερού δε σταματούν

ΤHESSNEWS

Μπορεί  τα μέτρα για την πανδημία να μην επέτρεψαν να γίνει η ΔΕΘ φέτος, αλλά το forum της HELEXPO που διεξάγεται αυτές τις ημέρες στη Θεσσαλονίκη, έδωσε την δυνατότητα να επικεντρωθούμε περισσότερο στις σημαντικές συζητήσεις για το μέλλον της  πόλης μας. Η μη διοργάνωση της ΔΕΘ, έδωσε αφορμή σε πολλές εταιρείες να βρουν άλλους τρόπους να αναδείξουν το έργο τους στην πόλη.

Αρθρογραφεί για το «ThessNews Forum» ο Γιάννης Μήτζιας, Οργανωτικός γραμματέας στο ΔΣ του Σωματείου Εργαζομένων στην ΕΥΑΘ και εκπρόσωπος των εργαζομένων στο ΔΣ της εταιρίας.

 

Μια από αυτές με καθοριστικό ρόλο – ίσως τον κρισιμότερο- για την καθημερινότητα των πολιτών η ΕΥΑΘ, πραγματοποίησε παρουσίαση των μεγάλων έργων που τρέχει αυτή την στιγμή όπως η συντήρηση του αγωγού της Αραβησσού, η κατασκευή της Α2 φάσης του διυλιστηρίου νερού που θα φέρει άλλα 150.000 κυβικά στην πόλη, η ενεργειακή αναβάθμιση του Βιολογικού και η ριζική ανακαίνιση του κτιρίου γραφείων στην Εγνατία, το οποίο η διοίκηση ευελπιστεί να αποτελέσει ένα νέο ορόσημο στην Θεσσαλονίκη. Επενδυτικά έργα άνω των 65 εκατομμυρίων ευρώ (εκτός των άλλων έργων που πραγματοποιεί ήδη η εταιρεία) τα οποία παίζουν ένα πολύ σημαντικό ρόλο στον κύκλο της οικονομίας της πόλης μας.

Όχι μόνο  δε μπορεί κανείς να αμφισβητήσει την αναγκαιότητα των παραπάνω έργων, αλλά αντιθέτως μπορεί και να «γκρινιάξει» για την καθυστέρηση τους. Στο σημείο αυτό θα θέλαμε να βάλουμε ένα προβληματισμό ή καλύτερα να προκαλέσουμε αυτούς που από το 2007 τάσσονται υπέρ της ιδιωτικοποίησης της ΕΥΑΘ. Πόσο σίγουροι είναι ότι αν η εταιρεία είχε πουληθεί θα γινόταν τα παραπάνω;  Ένα από τα βασικά επιχειρήματα κατά της ιδιωτικοποίησης είναι ότι οι αγοραστές, στο όνομα του κέρδους, ουσιαστικά όχι μόνο δεν επενδύουν αλλά απομυζούν κάθε ψήγμα εσόδων προκειμένου να βγάλουν περισσότερα. Χιλιάδες θέσεις εργασίας χάθηκαν από την αγορά του Βερολίνου όταν η εταιρεία ύδρευσης ιδιωτικοποιήθηκε λόγω των αποεπενδύσεων, ενώ στη Βαρκελώνη ένα ορόσημο της, το κτίριο AgBar (Aguas de Barcelona) της ιδιωτικής εταιρείας ύδρευσης, πουλήθηκε από τους ιδιοκτήτες του, όλα για το κέρδος!

 Στη Θεσσαλονίκη, οι πολίτες σε μια διαρκή κινητοποίηση κατάφεραν μέχρι σήμερα να κρατήσουν το νερό τους υπό ουσιαστικό δημόσιο έλεγχο και την ΕΥΑΘ να λειτουργεί με βασικό  γνώμονα το καλό της πόλης. Αποκορύφωμα της συλλογικής δράσης το πρωτόγνωρο Δημοψήφισμα του Νερού το 2014, ενώ παράλληλα η πρόσφατη απόφαση του ΣτΕ κατά της ένταξης της ΕΥΑΘ στο Υπερταμείο ήρθε να επιβεβαιώσει σε κορυφαίο επίπεδο αυτό που αμεσοδημοκρατικά απαίτησαν οι πολίτες. Παρόλα αυτά, οι θιασώτες της ιδιωτικοποίησης δε σταματούν, προσπαθούν συνεχώς να εμπορευματοποιήσουν το νερό και την υπηρεσία της διαχείρισης του.

Η νέα επίθεση που εξαπολύεται απέναντι στο δικαίωμα για πρόσβαση σε ποιοτικό νερό υπό δημόσιο έλεγχο έρχεται μέσα από την εξαγγελία για υλοποίηση μεγάλων έργων ύδρευσης μέσω Σύμπραξης Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ). Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτού του τύπου είναι ο διαγωνισμός για την κατασκευή του φράγματος Χαβρία στη Χαλκιδική. Αντικείμενο της συγκεκριμένης σύμβασης αποτελεί η μελέτη, κατασκευή, χρηματοδότηση, λειτουργία και συντήρηση του φράγματος, των εγκαταστάσεων επεξεργασίας νερού (ΕΕΝ) και των εξωτερικών δικτύων ύδρευσης – Α’ Φάσης.

Πριν αναφερθούμε πιο συγκεκριμένα στην περίπτωση της Χαλκιδικής είναι απαραίτητο να εξηγήσουμε κάποια πράγματα σχετικά με τις ΣΔΙΤ. Σύμφωνα με όσα ευαγγελίζονται οι θιασώτες τους, πρόκειται για μια αμοιβαία επωφελής συνεργασία μεταξύ Δημόσιου και Ιδιωτικού τομέα, καθώς ο δεύτερος αναλαμβάνει την ευθύνη κατασκευής των έργων με δική του χρηματοδότηση, την οποία θα λάβει πίσω μέσα από την καταβολή πληρωμών διαθεσιμότητας για ένα συγκεκριμένο διάστημα λειτουργίας. Τα υποτιθέμενα οφέλη για το Δημόσιο είναι πως δε χρειάζεται να δώσει άμεσα χρήματα για το έργο, αλλά να το αποπληρώνει σταδιακά, ενώ παράλληλα εξασφαλίζονται αφενός η γρήγορη εκτέλεση του έργου (γιατί ο ιδιώτης αρχίζει να πληρώνεται μόνο από τη στιγμή αυτό θα μπει σε λειτουργία), αφετέρου η ποιοτική εκτέλεσή του γιατί το Δημόσιο επιβλέπει όσα γίνονται και μπορεί να μειώσει την ετήσια αποπληρωμή αν δεν πληρούνται οι όροι που είχαν τεθεί. Επιπλέον, με την πάροδο της προβλεπόμενης περιόδου αποπληρωμής το έργο επιστρέφει οριστικά στο Δημόσιο.

Αυτά ισχύουν στη θεωρία, αλλά στην πράξη αποδεικνύονται εντελώς διαφορετικά. Στο πλαίσιο ενός ελέγχου που διενεργήθηκε από το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο το 2018 και το οποίο εξέτασε 12 συγχρηματοδοτούμενα έργα ΣΔΙΤ από την ΕΕ (σε Ελλάδα, Γαλλία, Ιρλανδία και Ισπανία) η ειδική έκθεση των ελεγκτών αναφέρει:

«Όπως και τα παραδοσιακά έργα, η πλειονότητα των ελεγχθεισών ΣΔΙΤ εμφάνιζε σημαντικές αδυναμίες, οι οποίες μεταφράζονταν σε καθυστερήσεις κατά την κατασκευή και σε σημαντική αύξηση του κόστους. Συνολικά, επτά από τα εννέα ολοκληρωθέντα έργα (συνολικού κόστους 7,8 δισεκατομμυρίων ευρώ) εμφάνισαν καθυστερήσεις, διάρκειας από δύο έως 52 μήνες. Επιπλέον, για την ολοκλήρωση των πέντε ελεγχθέντων αυτοκινητόδρομων στην Ελλάδα και την Ισπανία απαιτήθηκαν πρόσθετοι δημόσιοι πόροι ύψους σχεδόν 1,5 δισεκατομμυρίων ευρώ. Το 30 % περίπου του ποσού αυτού (ήτοι 422 εκατομμύρια ευρώ) διατέθηκε από την ΕΕ. Δεδομένου ότι τα δυνητικά οφέλη δεν επιτεύχθηκαν, θεωρούμε ότι το ποσό αυτό δαπανήθηκε με αναποτελεσματικό τρόπο. Το σημαντικότερο, δε, είναι ότι στην Ελλάδα (η οποία είναι μακράν ο μεγαλύτερος αποδέκτης συνεισφορών της ΕΕ, έχοντας λάβει το 59% του συνολικού ποσού για όλη την ΕΕ, ή 3,3 δισεκατομμύρια ευρώ), το κόστος ανά χιλιόμετρο των τριών αυτοκινητόδρομων που υποβλήθηκαν σε αξιολόγηση αυξήθηκε έως και κατά 69%, ενώ παράλληλα το αντικείμενο των έργων μειώθηκε έως και κατά 55%

… «Διαπιστώσαμε ότι η υλοποίηση έργων κλίμακας μεγαλύτερης από τη συνηθισμένη και η συνένωση της μελέτης, της χρηματοδότησης, της κατασκευής, της λειτουργίας και της συντήρησης του έργου σε μία και μόνη σύμβαση αυξάνει τον κίνδυνο χαμηλών επιπέδων ανταγωνισμού, με αποτέλεσμα να περιέρχεται η δημόσια αρχή σε θέση εξάρτησης, αλλά και τη συνολική πολυπλοκότητα του έργου».

Όπως προκύπτει λοιπόν από τα πλέον επίσημα χείλη, τα έργα ΣΔΙΤ παρουσίασαν σημαντική αύξηση του προβλεπόμενου κόστους, μεγάλες καθυστερήσεις στην κατασκευή και σημαντικές «εκπτώσεις» στο τελικό αντικείμενό τους. Από την άλλη, οι μεγάλες κατασκευαστικές εταιρείες που συμμετείχαν σε αυτά εξασφάλισαν αδρή κρατική χρηματοδότηση για τα επόμενα χρόνια, ενώ παράλληλα το γεγονός ότι είχαν τον έλεγχο του έργου σε όλα του τα στάδια δημιούργησε μια σχέση ομηρίας για την πλευρά του Δημοσίου, που θα συνεχιστεί ακόμα και όταν το έργο τυπικά σταματήσει να είναι στον έλεγχό τους.

Υπό αυτό το πρίσμα, η κατασκευή του φράγματος Χαβρία με ΣΔΙΤ κάθε άλλο παρά θα δώσει λύση στα πραγματικά προβλήματα της τοπικής κοινωνίας. Αντιθέτως, ένα μεγάλο έργο ύδρευσης, για το οποίο το Δημόσιο θα δώσει πληρωμές διαθεσιμότητας ενδεικτικής συνολικής αξίας άνω των 85 εκατομμυρίων ευρώ θα βρίσκεται στον έλεγχο των ιδιωτών για τα επόμενα τριάντα χρόνια. Επιπλέον, ο υπό σύσταση Φορέας Διαχείρισης του έργου (με περιορισμένη όπως όλα δείχνουν συμμετοχή του Δημοσίου) θα αναλάβει την διανομή και κοστολόγηση του νερού στις τοπικές ΔΕΥΑ, που με τη σειρά τους θα μεταφέρουν το κόστος στους δημότες τους. Μεγάλα ερωτηματικά, εξάλλου, προκαλεί το γεγονός ότι στην ίδια περιοχή λαμβάνουν χώρα εξορυκτικές δραστηριότητες που έχουν ισχυρό περιβαλλοντικό αντίκτυπο· αλήθεια τι θα συμβεί αν κάποια στιγμή διαπιστωθεί ότι ο υδροφόρος ορίζοντας έχει μολυνθεί και το νερό  είναι ακατάλληλο; Προφανώς, ένα τέτοιο εφιαλτικό σενάριο δεν ενδιαφέρει τον ιδιώτη, καθώς το μόνο σίγουρο είναι πως ό,τι κι αν γίνει αυτός θα αποπληρωθεί μέχρι τελευταίας δεκάρας τις πληρωμές διαθεσιμότητας αλλά και τα διαφυγόντα κέρδη.

Στα παραπάνω έρχεται να προστεθεί η σκανδαλώδης συμμετοχή στον διαγωνισμό της ΕΥΑΘ (και βάσει όσων ακούγονται και της ΕΥΔΑΠ), δύο εταιρειών που βρίσκονται κατ’ όνομα σε δημόσιο έλεγχο, ως μέλη κοινοπραξιών στο πλευρό μεγάλων ιδιωτικών εταιριών. Να σημειώσουμε πως από τον ιδρυτικό της νόμο η ΕΥΑΘ έχει συγκεκριμένη περιοχή δραστηριοποίησης και πως για να αποφευχθεί ο σκόπελος αυτός στον διαγωνισμό θα συμμετέχει μια θυγατρική της (που δεν έχει ούτε έναν εργαζόμενο, ούτε παρουσιάζει την παραμικρή οικονομική δραστηριότητα τα τελευταία χρόνια). Η συμμετοχή των ΕΥΑΘ και ΕΥΔΑΠ σε μια τέτοια διαδικασία που προωθεί την ιδιωτικοποίηση του νερού στην Ελλάδα, αποτελεί προκλητική ενέργεια των διοικήσεών τους που έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τον δημόσιο χαρακτήρα τους. Το Σωματείο Εργαζομένων της ΕΥΑΘ έχει δώσει μεγάλους αγώνες στο παρελθόν ενάντια στις προσπάθειες ιδιωτικοποίησης του νερού και το ίδιο πρόκειται να πράξει και τώρα στο πλευρό πάντα των τοπικών κοινωνιών, των απλών ανθρώπων και των αναγκών τους.      

 

THESSNEWS / NEWSLETTER


Επάνω