Τι είναι τα κάλαντα και γιατί τα λέμε σήμερα

RETRO 24.12.2019 | 15:37 Στείλτε το με email Εκτυπώστε το

Τι είναι τα κάλαντα και γιατί τα λέμε σήμερα

THESSNEWS-DESK

Παραμονή Χριστουγέννων και από το πρωί δρόμοι και πλατείες, σε όλη την Ελλάδα, έχουν γεμίσει με φωνούλες και τριγωνάκια, από παιδάκια τα οποία βγήκαν να πουν τα κάλαντα.

Με το τρίγωνο στο χέρι, πηγαίνουν από πόρτα σε πόρτα και ρωτούν «Να τα πούμε;», περιμένοντας την  απάντηση «Να τα πείτε».

Από πλευράς τους, ο νοικοκύρης και η νοικοκυρά του σπιτιού δίνουν στα παιδιά, από κέρματα μέχρι και κεράσματα, κάνοντας τα προσωπάκια τους να λάμπουν από χαρά.

 

Τι είναι όμως τα κάλαντα;

Ευχετήρια και εγκωμιαστικά άσματα, που ψάλλουν τα παιδιά (ενίοτε και οι μεγάλοι) κατά τις παραμονές μεγάλων εορτών, όπως τα Χριστούγεννα (24 Δεκεμβρίου), η Πρωτοχρονιά (31 Δεκεμβρίου) και τα Θεοφάνια (5 Ιανουαρίου). Κάλαντα άδονται ακόμα στις εορτές του Λαζάρου και των Βαΐων, τα λεγόμενα Βαΐτικα. Αντίθετα, τα κάλαντα της Μεγάλης Παρασκευής έχουν κατανυκτικό χαρακτήρα.

Όπως διαβάζουμε στο sansimera.gr, ετυμολογικά  η λέξη «κάλαντα» προέρχεται από τη λατινική calendae (καλένδες στα ελληνικά), που σημαίνει τις πρώτες ημέρες κάθε μήνα. Ειδικά, οι Καλένδες του Ιανουαρίου ήταν μέρες γιορτής για τους Ρωμαίους, λόγω της έλευσης του νέου χρόνου. Τα Κάλαντα έλκουν την καταγωγή τους από παρόμοια αρχαία τραγούδια του αγερμού και της ειρεσιώνης και είχαν κοσμικό χαρακτήρα. Η Εκκλησία κατά τους Βυζαντινούς χρόνους απαγόρευε ή απέτρεπε αυτό το έθιμο ως ειδωλολατρικό και το είχε καταδικάσει με απόφαση της ΣΤ' Οικουμενικής Συνόδου το 680 μ.Χ. Οι συμμετέχοντες στο έθιμο των Καλάντων αποκαλούνταν «Μηναγύρτες». Με την πάροδο του χρόνου τα Κάλαντα απέκτησαν θρησκευτικό περιεχόμενο, ανάλογο με την κάθε γιορτή.

 

 Τα κάλαντα και οι παραλλαγές τους

Σώζονται πολλές παραλλαγές από κάλαντα, άλλα σε δημοτική γλώσσα και άλλα σε μισοκαθαρεύουσα. Ανάλογα με τον τόπο και τις εποχές, τα παιδιά που ψάλλουν τα κάλαντα κρατούν συνήθως πολύχρωμα φαναράκια, καράβια ή εκκλησίες φωτισμένες εσωτερικά, σιδερένια τρίγωνα ή ραβδιά στολισμένα με λουλούδια σαν τους αρχαίους θύρσους. Οι μεγάλοι συνοδεύουν με μουσική υπόκρουση το τραγούδι τους και έχουν μαζί τους και καλάθια, όπου βάζουν τα δώρα που τους φιλεύουν. Τα όργανα που κυριαρχούν είναι η φυσαρμόνικα, το τύμπανο, το τουμπελέκι, η τσαμπούνα και άλλα πνευστά όργανα.

Ο λαός δέχεται με συμπάθεια τους καλαντιστές, που προσδίδουν στις γιορτές ιδιαίτερη χάρη και ευθυμία.

 

Οι στίχοι για τα Χριστουγεννιάτικα κάλαντα

Καλήν εσπέραν άρχοντες,

αν είναι ορισμός σας,

Χριστού την Θείαν γέννησιν,

να πω στ’ αρχοντικό σας.

Χριστός γεννάται σήμερον,

εν Βηθλεέμ τη πόλη,

οι ουρανοί αγάλλονται,

χαίρει η φύσις όλη.

Εν τω σπηλαίω τίκτεται,

εν φάτνη των αλόγων,

ο βασιλεύς των ουρανών,

και ποιητής των όλων.

Σ’ αυτό το σπίτι που ‘ρθαμε,

πέτρα να μην ραγίσει,

και ο νοικοκύρης του σπιτιού,

χίλια χρόνια να ζήσει.

 

 

 

 

THESSNEWS / NEWSLETTER


Επάνω