«Mια ιδέα που πέτυχε στη Θεσσαλονίκη»

ΑΠΟΨΕΙΣ 10.3.2018 | 22:11 Στείλτε το με email Εκτυπώστε το

«Mια ιδέα που πέτυχε στη Θεσσαλονίκη»

Του Δημήτρη Κούβελα*

Ο πρώτος μη κρατικός τηλεοπτικός σταθμός στην Ελλάδα οφείλεται στη δημοτική αρχή και στους πολίτες της Θεσσαλονίκης. Όλα ξεκίνησαν με την προεκλογική εξαγγελία του υποψήφιου δήμαρχου Σωτήρη Κούβελα στις δημοτικές εκλογές του 1986.


Του Δημήτρη Κούβελα*

Ενώ σε ευρωπαϊκό επίπεδο είχε ξεκινήσει η αμφισβήτηση του μονοπωλίου που απολάμβαναν οι κρατικοί ραδιοτηλεοπτικοί φορείς, στην Ελλάδα η κυβέρνηση δεν είχε πρόθεση να αφήσει τον αποκλειστικό έλεγχο της ραδιοτηλεόρασης. Για την ακρίβεια, απαγόρευε ό,τι δεν μπορούσε να ελέγξει.

Λίγους μήνες μετά τη λειτουργία του δημοτικού ραδιοφώνου τον Σεπτέμβριο του 1987, φτάνουμε στην καρδιά των γεγονότων που κορυφώθηκαν με τη «μάχη» στο Σέιχ – Σου. Εκεί επιχείρησαν  ΜΑΤ και άντρες της αντιτρομοκρατικής –που κατέφθασαν τα ξημερώματα από την Αθήνα– με επικεφαλής τον αρχηγό της ΕΛΑΣ, στρατηγό Νίκωνα Αρκουδέα. Μετά από  προπηλακισμούς σε βάρος του δημάρχου, δημοτικών συμβούλων και υπαλλήλων, αλλά και απλών πολιτών,  οι αστυνομικές δυνάμεις κατάφεραν να κατεδαφίσουν έναν ημιτελή οικίσκο στην υποψία ότι το κτίσμα αυτό θα στεγάσει τον πομπό που είχε προαναγγελθεί. Με τη λήξη της επιχείρησης, πρωτοφανές πλήθος κόσμου συνέρρευσε αυθόρμητα έξω από το δημοτικό ραδιόφωνο, γεμίζοντας την Αγγελάκη από την πλατεία Χ.Α.Ν.Θ. μέχρι και το ύψος της πλατείας Σιντριβανίου. Στους αγανακτισμένους  Θεσσαλονικείς όλων των πολιτικών αποχρώσεων πια, ο Δήμαρχος κατήγγειλε «Αυτό που έγινε απόψε είναι μία πράξη τρομοκρατίας».

Η αποδοκιμασία ήταν σχεδόν καθολική. Ανεξάρτητα από πολιτική ή κομματική οπτική γωνία, συσπειρώθηκαν όλες οι δημοτικές παρατάξεις, ο τύπος και φυσικά οι πολίτες απέναντι στον έντονο κρατικό αυταρχισμό.

Η υπόσχεση της μετάδοσης προγράμματος πραγματοποιήθηκε κανονικά στις 31 Δεκεμβρίου με την πρώτη δοκιμαστική εκπομπή, η οποία περιελάμβανε μετάδοση βίντεο από τα επεισόδια του Σέιχ-Σου. Λίγες μέρες μετά, στις 10 Ιανουαρίου 1988, έγινε και η πρώτη διευκόλυνση λήψεως δορυφορικών προγραμμάτων σε όλη την πόλη.

H αντίδραση αυτήν τη φορά ήρθε από τη δικαιοσύνη και τον εισαγγελέα.  Η παραπομπή στο ποινικό ακροατήριο, μάλιστα, ορίζεται σε χρόνο-ρεκόρ για τις 27 Ιανουαρίου 1988. Πρόκειται για τη λεγόμενη «δίκη της κεραίας» στο Τριμελές Πλημ/κείο Θεσσαλονίκης, η οποία κράτησε περίπου ένα μήνα. Εκεί παρέλασε πλήθος μαρτύρων υπεράσπισης από τον πολιτικό και πνευματικό κόσμο της χώρας που υπερθεμάτισαν υπέρ της ελεύθερης τηλεόρασης.

Η αθωωτική απόφαση του δικαστηρίου αποτέλεσε προπάντων δικαίωση του ονείρου να αποκτήσει η πόλη τη δική της τηλεόραση.

Παράλληλα, η ΕΡΤ είχε στραφεί κατά του Δήμου Θεσσαλονίκης και ενώπιον των πολιτικών δικαστηρίων. Όμως, η ίδια η δικαιοσύνη συνειδητοποίησε ότι η απάντηση σε ένα τόσο σημαντικό θέμα ξεπερνούσε τα δικά της «χωράφια» και αφορούσε την ευρωπαϊκή έννομη τάξη, όπως είχαν τονίσει από καιρό οι θιασώτες της ελεύθερης τηλεόρασης. Κι έτσι εκδίδεται, αργότερα τον Ιούνιο του 1991, η απόφαση του ευρωπαϊκού δικαστηρίου ΔΕΚ 260/89, η οποία συγκαταλέγεται ανάμεσα στις 50 αποφάσεις-σταθμούς της ευρωπαϊκής ενοποίησης, αφού λύνει οριστικά το νομικό θέμα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αποφασίζοντας ότι το κρατικό τηλεοπτικό μονοπώλιο αντίκειται στους κανόνες ανταγωνισμού.

Τον Μάρτιο του 1988, ιδρύεται επίσημα η Δημοτική Εταιρεία Πληροφόρησης Θεάματος και Επικοινωνίας. Ο πρώτος μη κρατικός τηλεοπτικός σταθμός στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, η «Δημοτική Τηλεόραση Θεσσαλονίκης - TV 100», τίθεται σε λειτουργία. Προς αντιπερισπασμό, την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση δημιουργεί το λεγόμενο τρίτο κανάλι, την ΕΤ 3. Η Θεσσαλονίκη βγαίνει έτσι διπλά κερδισμένη.
Διαβάζοντας την ιστορία από το τέλος, με δεδομένη τη λειτουργία τόσων (για την ώρα τουλάχιστον) τηλεοπτικών καναλιών, η πορεία προς την ιδιωτική τηλεόραση μοιάζει νομοτελειακή. 

Όμως, ιστορικά, η άσκηση δικαιωμάτων δεν είναι πάντα και παντού αυτονόητη. Για παράδειγμα, τα πολιτικά δικαιώματα των Αφροαμερικανών θα καθιερώνονταν κάποτε, όμως δύσκολα μπορεί κανείς να εκτιμήσει πότε, αν δεν είχε προηγηθεί η Rosa Parks που αρνήθηκε να δώσει, ως όφειλε, τη θέση της στο αστικό λεωφορείο σε επιβάτη λευκό ή αν ο Martin Luther King συνέχιζε αποκλειστικά και μόνο τα ιερατικά του καθήκοντα.

Κι όσο βαθύ είναι το χάσμα ανάμεσα στο δικαίωμα και στην κατάκτησή του, τόσο πιο σημαντικό γίνεται το άλμα. Η περίπτωση της δημοτικής αρχής και των πολιτών της Θεσσαλονίκης, που πρωτοστάτησαν για την ελεύθερη τηλεόραση στην Ελλάδα είναι χαρακτηριστική ενός τέτοιου άλματος.

*Ο Δημήτρης Κούβελας είναι δικηγόρος και δημοτικός σύμβουλος Θεσσαλονίκης

 

Από το φύλλο της THESSNEWS #95 (03/03/2018-04/03/2018)
 

THESSNEWS / NEWSLETTER


Επάνω