Το Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης διασώζει την ιστορία της πόλης - Οι άνθρωποι του Κέντρου μιλούν στην ΤhessΝews

ΡΕΠΟΡΤΑΖ 8.2.2018 | 06:25 Στείλτε το με email Εκτυπώστε το

Το Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης διασώζει την ιστορία της πόλης - Οι άνθρωποι του Κέντρου μιλούν στην ΤhessΝews

THESSNEWS

Μία κιβωτός συλλογικής μνήμης της πόλης είναι το Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης, που το 2018 συμπληρώνει 35 χρόνια λειτουργίας και προσφοράς.


Έγγραφα, φωτογραφίες, χάρτες, εφημερίδες, αφίσες και άλλα τεκμήρια για τη ζωή στην πόλη, για τη χαρτογραφία, για τη γραφιστική δημιουργία, για τον Τύπο κ.ά. τελούν σε διαρκή επεξεργασία από το επιστημονικό προσωπικό στην πλατεία Ιπποδρομίου, δωρεά των επιφανών Θεσσαλονικέων Αναστασίου και Ιουλίας Μπίλλη. 

Ιδρύθηκε το 1983 με ομόφωνη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου, για να καλύψει την ανάγκη της τοπικής ιστοριογραφίας μιας ιστορικής πόλης όπως είναι η Θεσσαλονίκη. Φροντίζει για τη συλλογή, διάσωση, καταγραφή, συντήρηση, συγκέντρωση, ταξινόμηση, μελέτη και διάθεση στο ερευνητικό κοινό κάθε είδους άμεσων ή έμμεσων πηγών που αναφέρονται στην ιστορία και την πολιτιστική κληρονομιά της πρωτεύουσας της Μακεδονίας.

Το ΚΙΘ υπάγεται στην Αντιδημαρχία Πολιτισμού του Δήμου Θεσσαλονίκης και εποπτεύεται από Συμβουλευτική Επιτροπή, στην οποία έχουν κατά καιρούς συμμετάσχει και σπουδαίες προσωπικότητες όπως οι Απ. Βακαλόπουλος, Κωστής Μοσκώφ, Παύλος Πετρίδης, Χαράλαμπος Παπαστάθης και πολλοί άλλοι.

«Φιλοδοξία μας είναι να αξιοποιήσουμε ακόμη περισσότερο το Δημοτικό Αρχείο, τις ιδιωτικές συλλογές και τα οθωμανικά κατάστιχα, προκειμένου να διευκολύνουμε την ιστοριογραφική έρευνα» λέει στην ΤhessΝews ο κ. Αντώνης Σατραζάνης, προϊστάμενος του ΚΙΘ.

Στην ιστοσελίδα του Δήμου βρίσκονται ελεύθερα και προσβάσιμα στο διαδίκτυο χιλιάδες τεκμήρια και υπό προϋποθέσεις μπορούν να παραχωρηθούν σε ψηφιακή μορφή σε ερευνητές.

 

Το Δημοτικό Αρχείο

Το μεγαλύτερο και σπουδαιότερο Αρχείο που διαθέτει το Κέντρο Ιστορίας είναι το Αρχείο του Δήμου Θεσσαλονίκης. Το αρχείο περιλαμβάνει έγγραφα που καλύπτουν σχεδόν ολόκληρη τη διάρκεια του 20ού αιώνα, ενώ υπάρχουν και κατάστιχα από το οθωμανικό κτηματολόγιο του Δήμου από τα τέλη του 19ου αιώνα. Μέσα από το Δημοτικό Αρχείο παρουσιάζεται ανάγλυφα η μετεξέλιξη της πόλης από οθωμανικό κέντρο σε σύγχρονη μεγαλούπολη. Επίσης, παρουσιάζονται πολλά τεκμήρια από τα προσφυγικά ρεύματα που στην τρίτη δεκαετία του 20ού αιώνα κατέκλυσαν την πόλη αναζητώντας μια δεύτερη πατρίδα. Τέλος, περιλαμβάνονται πολλά τεκμήρια και από την ιστορία της μεγάλης εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης, η οποία μέχρι τον αφανισμό της, στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, υπήρξε η μεγαλύτερη κοινότητα της πόλης, αλλά και μία από τις μεγαλύτερες κοινότητες Εβραίων στην Ευρώπη.

«Το Δημοτικό Αρχείο είναι πάρα πολύ σημαντικό. Δεν βρίσκουμε σ’ αυτό μόνο τη λειτουργία των υπηρεσιών, αλλά βρίσκουμε και αιτήσεις πολιτών που περιγράφουν τα δεινά τους και ζητούν βοήθεια, ή σύλλογοι και σωματεία, αρκετά από αυτά άγνωστα από άλλες πηγές, που περιγράφουν τη δραστηριότητά τους. Δυστυχώς, σαν λαός δεν έχουμε την κουλτούρα να σώζουμε πράγματα. Γι’ αυτό κι εμείς προσπαθούμε να το καλλιεργούμε, ιδίως στα παιδιά των σχολείων. Συνήθως όταν πεθαίνει κάποιος, οι κληρονόμοι τα πετάνε όλα, επειδή δεν τους ‘‘λένε’’ τίποτε. Οπότε εμείς τους καλούμε να τα παραδίδουν στο ΚΙΘ» λέει στην ΤhessΝews ο κ. Ανέστης Στεφανίδης, υπεύθυνος αρχείων ΚΙΘ.

 

2.000 φωτογραφίες από το Μέτωπο της Ανατολής

Ένα σημαντικό αρχείο ιστορικών τεκμηρίων αποτελούν οι ιδιωτικές συλλογές που έχουν συγκεντρωθεί, είτε μέσω αγοράς από παλαιοπώλες, είτε από δωρεές που έχουν πραγματοποιήσει Θεσσαλονικείς στο Κέντρο Ιστορίας. Μεταξύ αυτών ξεχωρίζουν οι αρχειακές συλλογές των Ιωάννη Σταθάκη δικηγόρου -πολιτικού, Τάκη Γερμανού - καθηγητού γεωπονίας, Μαργέτη Γεωργίου – αντιστασιακού, με δράση την περίοδο της κατοχής, της οικογένειας Μαύρου - εμπορικές επιχειρήσεις, της οικογένειας Μοδιάνο – εμπορικές επιχειρήσεις, Τάκη Σιμόπουλου – συγγραφέα, Νίκου Παπακυριαζή – γιατρού και πολιτικού, και άλλων.

-Από τα φωτογραφικά αρχεία ξεχωρίζει η Συλλογή Φωτογραφιών Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, με εικόνες από το Μέτωπο της Ανατολής, του οποίου έδρα ήταν η Θεσσαλονίκη. Περισσότερες από 2.000 λήψεις παρουσιάζουν την εικόνα της Θεσσαλονίκης πριν αλλά και μετά την καταστρεπτική φωτιά του 1917 που άλλαξε σημαντικά τη φυσιογνωμία της πόλης. Επίσης, η Συλλογή Άννας Θεοφυλάκτου με λήψεις από τη Μικρά Ασία και τον Πόντο, το Αρχείο Νικολάου Μέρτζου με φωτογραφίες που χρησιμοποιήθηκαν σε εφημερίδες και περιοδικά της πόλης την περίοδο 1960-1980, το Αρχείο του φωτορεπόρτερ Βασίλη Μποζίκη με σύγχρονες λήψεις της Θεσσαλονίκης από το 1970 μέχρι το 2009 από εκατοντάδες εκδηλώσεις, (πολιτικές, πολιτιστικές, κοινωνικές) αλλά και εικόνες της πόλης και, τέλος, φωτογραφίες που περιλαμβάνονται στις ιδιωτικές συλλογές του ιδρύματος (περίπου 500) με εικόνες από όλες τις δεκαετίες του 20ού αιώνα.

-Το αρχείο των ταχυδρομικών δελταρίων, είτε ασπρόμαυρα είτε επιχρωματισμένα, περιλαμβάνει 3.500 τεκμήρια των αρχών του 20ού αιώνα με απεικονίσεις όψεων της πόλης (αλληλογραφία των στρατιωτών των συμμαχικών στρατευμάτων του Βαλκανικού Μετώπου κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου με τους συγγενείς τους στις πατρίδες τους).

-Επίσης, έχουν συγκεντρωθεί περισσότεροι από 150 τίτλοι εφημερίδων με μεμονωμένα φύλλα. Στις συλλογές περιλαμβάνονται και ξένα περιοδικά όπως τα γαλλικά, l'illustration και Le mirror (ιδιαίτερα τεύχη από την περίοδο του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου), καθώς και σύγχρονα επιστημονικά περιοδικά από την Τουρκία και από την Αυστρία με θέματα ιστορικά για την ευρύτερη περιοχή.

-Το Αρχείο Αφισών περιλαμβάνει 5.000 αφίσες που παρουσιάζουν ιστορικό και αισθητικό ενδιαφέρον, καθώς σε αυτές καταγράφεται και η εξέλιξη της αισθητικής και της γραφιστικής τέχνης στη Θεσσαλονίκη.

-Το Αρχείο Χαρτών διαθέτει 300 και πλέον χάρτες της ευρύτερης περιοχής της Θεσσαλονίκης και των Βαλκανίων, σπάνιες γκραβούρες των προηγούμενων αιώνων (16ος –19ος) και έχουν μεγάλη αισθητική και ιστορική αξία.

 

Λειτουργεί υπέρ της μνήμης και της κοινωνικής συνοχής

«Το Κέντρο Ιστορίας είναι ένα σημαντικό εργαλείο έρευνας και τεκμηρίωσης του ιστορικού και πολιτιστικού αποθέματος της πόλης μας. Σε συνεργασία με τους υπεύθυνους επιστημονικούς συνεργάτες -Συμβουλευτική Επιτροπή- έχει σκοπό την καταγραφή, διάσωση και μελέτη της Ιστορίας, της πολιτιστικής κληρονομιάς αλλά και της ευαισθητοποίησης των δημοτών σχετικά με την Ιστορία της πόλης μας. Σημαντικός είναι επίσης ο ρόλος της ανάπτυξης σχέσεων και συνεργιών με τους πολιτιστικούς φορείς, τα ιδρύματα και τις προξενικές αρχές. Ιδιαίτερα στις σημερινές συνθήκες της οικονομικής κρίσης που βιώνει ο τόπος, το ΚΙΘ μπορεί να λειτουργήσει πέραν της διάσωσης πολλών ιδιωτικών αρχείων και προς την υποστήριξη της μνήμης, του σεβασμού του άλλου και της κοινωνικής συνοχής του τόπου» σημειώνει η Έλλη Χρυσίδου, Αντιδήμαρχος Πολιτισμού και Τεχνών. 

 

 

Από το φύλλο της THESSNEWS #90 (27/01/2018-28/01/2018)

THESSNEWS / NEWSLETTER


Επάνω