Στην εποχή της… σακουλοαπαγόρευσης - Η ανακύκλωση στην Ευρώπη και οι θάλασσες του πλαστικού

ΡΕΠΟΡΤΑΖ 9.1.2018 | 06:00 Στείλτε το με email Εκτυπώστε το

Στην εποχή της… σακουλοαπαγόρευσης - Η ανακύκλωση στην Ευρώπη και οι θάλασσες του πλαστικού

ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΑΚΡΗ || [email protected]

Η εποχή της απαγόρευσης της πλαστικής σακούλας ξεκίνησε και για τους Έλληνες. Η χώρα ακολούθησε την ευρωπαϊκή οδηγία 2015/720 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου που στοχεύει στη μείωση χρήσης της υπέρ της προστασίας του περιβάλλοντος.


Και αφού δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης (ΦΕΚ 2812Β) η Κοινή Υπουργική Απόφαση (180036/952/2017), καθορίστηκαν οι νέοι κανόνες που αφορούν τη διάθεση των πλαστικών σακουλών από τα καταστήματα λιανικής πώλησης, οι οποίοι τέθηκαν σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2018. 

Τα κράτη-μέλη οφείλουν να λάβουν μέτρα για τη σταθερή μείωση της κατανάλωσης λεπτών πλαστικών σακουλών μεταφοράς στο έδαφός τους, με στόχο τη μείωση της ρύπανσης του περιβάλλοντος και ιδιαίτερα των υδάτινων πόρων.

Οι πλαστικές σακούλες μεταφοράς δεν θα διατίθενται δωρεάν αλλά θα υπόκεινται σε περιβαλλοντικό τέλος, το οποίο από την 1η Ιανουαρίου 2018 προσδιορίζεται στα 3 λεπτά και από την 1η Ιανουαρίου 2019 στα 7 λεπτά. Ο δε έμπορος υποχρεούται ανά τρίμηνο (την τελευταία μέρα του επόμενου μήνα, π.χ. την 30η Απριλίου 2018)  να υποβάλλει στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων δήλωση απόδοσης του περιβαλλοντικού τέλους, το οποίο κατόπιν αποδίδεται υπέρ του Ελληνικού Οργανισμού Ανακύκλωσης.

Σκοπός δε είναι να διοχετευθεί το ποσό στη χρηματοδότηση δράσεων προώθησης, δωρεάν διάθεσης στον καταναλωτή και γενικά πριμοδότησης των φιλικών στο περιβάλλον σακουλών και των βιοδιασπόμενων πλαστικών σακουλών μεταφοράς.  

Τι συμβαίνει ωστόσο σε μερικές ευρωπαϊκές χώρες στον τομέα της ανακύκλωσης;

Στην Ιταλία
Σε ό,τι αφορά τα οικιακά απορρίμματα, όλοι οι Ιταλοί υποχρεούνται να χωρίζουν σε τρεις κατηγορίες τα απορρίμματά τους: στα μη ανακυκλώσιμα, που καταλήγουν στις χωματερές, στα ανακυκλώσιμα, που επαναχρησιμοποιούνται, και στα οργανικά, τα οποία χρησιμοποιούνται για λίπασμα. Σε ό,τι αφορά τα ανακυκλώσιμα, αυτά περιλαμβάνουν τους περισσότερους τύπους γυαλιού, χαρτιού και χαρτονιού. Τα δε οργανικά είναι υπολείμματα φρούτων και λαχανικών, τσόφλια, κόκαλα, υπολείμματα τροφών ή καφέ ή τσαγιού. Υπάρχουν και τα τοξικά, που συλλέγονται διαφορετικά. Επίσης, καθώς η αποκομιδή αποτελεί ευθύνη δημοτική, ενδέχεται να αλλάζουν κάποια από τα δεδομένα στην ανακύκλωση ανάλογα το μέρος.  

Η Ισπανία
Και στην Ισπανία ο τρόπος ανακύκλωσης διαφοροποιείται ανά περιοχή. Ωστόσο υπάρχουν κάποια κοινά σημεία κι αυτά συνίστανται στα εξής: ο πράσινος κάδος είναι για μπουκάλια ή κανάτες. Ο κίτρινος κάδος είναι για πλαστικό, κονσερβοκούτι – τα οποία απαιτείται να είναι καθαρά- πλαστικές σακούλες και χάρτινες συσκευασίες. Ο μπλε κάδος είναι για χαρτί και χαρτόνια. Υπάρχει δε και ψηλός λαχανί κάδος για παλιά ρούχα και παπούτσια και ο πορτοκαλί/καφέ κάδος για οικιακά λίπη ή λάδι. Φυσικά υπάρχει σε διάφορα μαγαζιά η δυνατότητα ανακύκλωσης μπαταριών ή λαμπτήρων.    

Η Σουηδία
Θεωρείται ο πρωταθλητής της ανακύκλωσης. Γιατί; Ιδού έξι λόγοι: α) Υπάρχουν σταθμοί ανακύκλωσης σε απόσταση χιλιομέτρου. β) Οι Σουηδοί αντί να πετάξουν τα φάρμακά τους ή τα μπουκάλια επιστρέφουν σε ποσοστό 43% ό,τι φάρμακο τους περίσσεψε στα φαρμακεία. γ) Κάνουν εκπτώσεις στα μαγαζιά, για να συγκεντρώσουν παλιά ρούχα. Για παράδειγμα, η Η&M σε κάθε αγορά 52 ευρώ έκοβε 7,80 ευρώ για κάθε σακούλα γεμάτη με χρησιμοποιημένα ρούχα. Κατόπιν τα χρησιμοποιούσε για να φτιάξει νέες φιλικές προς το περιβάλλον συλλογές. δ) στην πόλη Χέλσινγκορ οι κάδοι αποκομιδής έχουν ηχεία που παίζουν μουσική για να κάνουν την ανακύκλωση μια χαρούμενη υπόθεση,… ε)Στα σπίτια ξεχωρίζουν: τις εφημερίδες, το πλαστικό, το μέταλλο, το γυαλί, τα οργανικά (ανά περιοχές και τους λαμπτήρες και τις μπαταρίες). Για μεγαλύτερα σκεύη, όπως έπιπλα ή ηλεκτρονικά, οι Σουηδοί απευθύνονται σε ειδικά κέντρα εκτός των πόλεων. Και 6) η Πανταμέρα, μια εταιρεία ανακύκλωσης, συνεργάζεται με κορυφαίους μουσικούς που ηχογραφούν τραγούδια για την ανακύκλωση, τα προβάλλουν σε πανεθνική εμβέλεια και ενθαρρύνουν, για παράδειγμα, τον κόσμο να επιστρέφει τα μπουκάλια στα μαγαζιά.  

Στη Γερμανία
Στη Γερμανία η διαλογή σε κάδους έχει ως εξής: 1) καφέ/κόκκινος κάδος: τα βιοδιασπώμενα όπως αποφάγια, φίλτρα καφέ, φυτά. 2) μαύρος κάδος: ό,τι δεν ανακυκλώνεται, όπως στάχτες, πάνες, ζωικά απόβλητα. 3) κίτρινη σακούλα/πράσινος κάδος: ό,τι ανακυκλώνεται, δηλαδή άδεια δοχεία φαγητού, χαρτόνι γάλακτος, κουτάκι αναψυκτικού, δοχεία γιαουρτιού, πλαστικό, αλουμίνιο. 4) μπλε κάδος: χαρτί, παλιές εφημερίδες, χαρτόνι και κάθε είδους αλληλογραφίας. Υπάρχουν ακόμη οι οικιακοί κομποστοποιητές  και σε διάφορα μεγέθη ανάλογα με τις ανάγκες του σπιτιού ή του κήπου. Ακόμη μπορεί να βρει κανείς χώρους συγκέντρωσης ρούχων ή υαλικών που έχουν και το αντίστοιχο χρώμα του γυαλιού.  

Στη Γαλλία
Η ανακύκλωση στη Γαλλία είναι απλή. Κάθε κάδος έχει διαφορετικό χρώμα και αφορά ξεχωριστό προϊόν. Ο πράσινος κάδος είναι για γυαλιά, ο κίτρινος για χαρτιά και χαρτόνια και ο μπλε για πλαστικό ή αλουμίνιο.


Οι θάλασσες του πλαστικού
Όταν ο υδάτινος κόσμος δεν ανήκει στα… ψάρια του αλλά στις σακούλες

Παραφράζοντας τη ρήση γνωστού Έλληνα πολιτικού, δε θα ήταν υπερβολή να έλεγε κανείς πως οι θάλασσες δεν ανήκουν στα ψάρια τους αλλά στις… σακούλες ή στα μιας χρήσης πλαστικά. Η παραγωγή πλαστικού τα τελευταία 70 χρόνια έχει αυξηθεί υπερβολικά. Σήμερα ο κόσμος παράγει εκατομμύρια τόνους πλαστικού κάθε χρόνο, οι μισοί εκ των οποίων προορίζονται για πλαστικό μιας μόνο χρήσης. Πάνω από 8 εκατομμύρια τόνοι πλαστικού πετιούνται στη θάλασσα κάθε χρόνο. Εκεί μολύνουν το υγρό στοιχείο, τις ακτές, αλλά περνούν και στη διατροφική αλυσίδα σκοτώνοντας κάθε είδους έμβιο ον.

Η σακούλα
Σύμφωνα με στοιχεία μη κυβερνητικής οργάνωσης της Καλιφόρνιας, η χρήση του πλαστικού για πακετάρισμα – για το σούπερ μάρκετ δηλαδή- καλύπτει το 40% της συνολικής χρήσης του πλαστικού.
Πως ετησίως 500 εκατομμύρια πλαστικές σακούλες χρησιμοποιούνται σε όλο τον κόσμο.
Πως κάθε λεπτό χρησιμοποιούνται πάνω από ένα εκατομμύριο σακούλες.   
Ότι μια πλαστική σακούλα έχει «μέσο όρο χρήσης» τα 15’, αλλά παραμένει στο περιβάλλον για πολλά περισσότερα χρόνια.

Το πλαστικό
Τα τελευταία δέκα χρόνια έχει παραχθεί περισσότερο πλαστικό συγκριτικά με όσο παρήχθη σε ολόκληρο τον προηγούμενο αιώνα.  
Το 1950 παρήχθησαν μόλις 2 τόνοι πλαστικών παγκοσμίως. Σήμερα ο αριθμός αυτός έφτασε τα 448 εκατομμύρια τόνους πλαστικού, δηλαδή περί τα 60 κιλά πλαστικό για τον κάθε άνθρωπο. Από τότε μέχρι σήμερα έχουν κατασκευαστεί περί τα 8,3 δισεκατομμύρια τόνους πλαστικού. Όπως έγραψε και η «Ντόιτσε Βέλε», από αυτά το 30% έχει χρησιμοποιηθεί. Το 10% καεί. Το 60%, αλλιώς 650 κιλά πλαστικού ανά άτομο, υπάρχει στη φύση και κυρίως… στους ωκεανούς και τις θάλασσες. Η Διεθνής Ένωση Διατήρησης της Φύσης υπολογίζει πως 2% της συνολικής παραγωγής πλαστικού καταλήγει στους ωκεανούς, εκεί όπου διατηρείται για χρόνια, καθώς δεν διασπάται από τη φύση.
Πώς έφτασε εκεί; Ένα μέρος προήλθε από τα πλοία ή τις πλατφόρμες εξόρυξης πετρελαίου ή φυσικού αερίου. Ωστόσο το μεγαλύτερο μέρος έφτασε στη θάλασσα από τη γη και τον άνθρωπο. Δηλαδή, ανεξέλεγκτο πέταγμα σκουπιδιών στα υδάτινα οικοσυστήματα ή κάκιστη διαχείριση των αποβλήτων.

Η απειλή
Το πλαστικό απειλεί πάνω από 600 διαφορετικά είδη του ζωικού βασιλείου. Μια στις τρεις χελώνες έχει στο στομάχι της πλαστική σακούλα την οποία πέρασε για μέδουσα. Μια φάλαινα βρέθηκε νεκρή στη Νορβηγία και είχε 30 πλαστικές σακούλες μέσα της. Το 90% των θαλασσοπουλιών τρώνε πλαστικά καθημερινά. Μέχρι το 2050 αυτό το ποσοστό θα έχει φτάσει το 100%.
Η μόλυνση των θαλασσών με πλαστικό σημαίνει πως αυτό θα το καταπιούν οι διάφοροι οργανισμοί και θα μειώσει την αναπαραγωγή τους, την ανάπτυξή τους και τη δυνατότητα κίνησής τους και θα αυξήσει τελικά και τη θνησιμότητά τους. Παράλληλα θα εισχωρήσει στην τροφική αλυσίδα, άρα θα απειλήσει και τον άνθρωπο. Ο Ρόλαντ Γκέιγερ, του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας, είπε πως «κατευθυνόμαστε σε έναν πλαστικό πλανήτη», πως η παραγωγή πλαστικού είναι υπερβολική και πως δεν διαφαίνονται σημάδια βελτίωσης της κατάστασης. Εκτός αν οι χώρες και οι κυβερνήσεις και ο καθένας ξεχωριστά αποφασίσει να δράσει.
 

 

Από το φύλλο της THESSNEWS #87 (06/01/2018-07/01/2018)

THESSNEWS / NEWSLETTER


Επάνω