Γυναίκες στις κάλπες

RETRO 7.6.2019 | 11:18 Στείλτε το με email Εκτυπώστε το

Γυναίκες στις κάλπες

της ΜΑΡΙΑΣ ΨΩΜΑ ΠΕΤΡΙΔΟΥ || [email protected]

Εξήντα τρία μόλις χρόνια μας χωρίζουν  από τότε που οι Ελληνίδες ψήφισαν για πρώτη φορά σε βουλευτικές εκλογές.

Ήταν 19 Φεβρουαρίου του 1956, όταν κατάφεραν να προσέλθουν στην κάλπη, έχοντας κατακτήσει πλήρως το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι. Είχε περάσει σχεδόν ένας αιώνας από τότε που το Σύνταγμα του 1864 είχε καθιερώσει την καθολική ψηφοφορία, αναγνωρίζοντας στις γυναίκες την ιδιότητά τους ως πολίτες. Χρειάστηκαν δεκαετίες έντονων γυναικείων αγώνων για να μπορέσουν να φτάσουν οι Ελληνίδες στην πλήρη κατοχύρωση των πολιτικών τους δικαιωμάτων στις 28 Μαΐου 1952, χωρίς όμως τελικά να συμμετάσχουν στις εκλογές του Νοεμβρίου του ίδιου έτους, γιατί δεν είχαν ενημερωθεί οι εκλογικοί κατάλογοι...

Το 1953, πάντως, σε επαναληπτική εκλογή στη Θεσσαλονίκη, εξελέγη η πρώτη γυναίκα βουλευτίνα. Ήταν η Ελένη Σκούρα με το κόμμα του Ελληνικού Συναγερμού. Όλες οι γυναίκες  της επικράτειας ψήφισαν για πρώτη φορά στις εκλογές του 1956.

 

«Ξέχασαν» τις Ελληνίδες

Το 1844 πραγματοποιείται η Α! Εθνοσυνέλευση και ψηφίζεται το πρώτο Σύνταγμα της Ελλάδας, το οποίο στο άρθρο 3 ορίζει ότι «οι Έλληνες είναι ίσοι ενώπιον του Νόμου», ξεχνώντας εντελώς να αναφέρει τον υπόλοιπο πληθυσμό, δηλαδή τις Ελληνίδες, οι οποίες είχαν προσφέρει τόσα πολλά στον πόλεμο για την ανεξαρτησία από τον οθωμανικό ζυγό. Μέχρι λοιπόν τα μέσα της δεκαετίας του ’20 αποτελούσε δεδομένο ότι μόνο οι άνδρες είχαν δικαίωμα να ψηφίζουν, ενώ η γυναικεία ψήφος θεωρείτο «πράγμα επικίνδυνον, άρα αποκρουστέον».

Όταν το 1921 ο τότε πρωθυπουργός Γούναρης επαναφέρει στη Βουλή την πρόταση για την ψήφο των γυναικών, ξεσηκώνονται βίαιες αντιδράσεις από πολλούς πολέμιους της ιδέας. Το 1924 η πρόταση επιστρέφει εκ νέου, θα χρειαστούν όμως άλλα 5 χρόνια διαμάχης για να υπερψηφιστεί και με Προεδρικό Διάταγμα. Έτσι στις 5 Φεβρουαρίου του 1930 αναγνωρίστηκε στις Ελληνίδες μόνο το δικαίωμα του εκλέγειν και αυτό με περιορισμούς. Ίσχυε μόνο για δημοτικές και κοινοτικές εκλογές και αφορούσε μόνο τις εγγράμματες γυναίκες που είχαν συμπληρώσει το 30ό έτος της ηλικίας τους. Όμως πόσες γνώριζαν γράμματα εκείνη την εποχή και πόσες θα έβρισκαν τη δύναμη να αψηφήσουν τις προκαταλήψεις; Στους εκλογικούς καταλόγους της Αθήνας γράφτηκαν μόλις 2.655 γυναίκες κι από αυτές ψήφισαν τελικά μόνο 439. Χαρακτηριστική για το κλίμα της εποχής ήταν η άρνηση της ηθοποιού Μαρίκας Κοτοπούλη να ψηφίσει, λέγοντας μάλιστα πως «ψήφο θέλουν μόνο όσες είναι άσχημες και όσες αποφεύγουν να κάνουν παιδιά»!

 

Ο πρώτες εκλεγμένες

Οι βουλευτικές εκλογές όμως του 1956 εξέλεξαν δυο γυναίκες στο ελληνικό κοινοβούλιο, τη Λίνα Τσαλδάρη της ΕΡΕ και τη Βάσω Θανασέκου της Δημοκρατικής Ένωσης. Η Λίνα Τσαλδάρη έγινε και η πρώτη γυναίκα υπουργός, αναλαμβάνοντας το υπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας στην κυβέρνηση Καραμανλή. Την ίδια χρονιά εκλέχθηκε και η πρώτη γυναίκα δήμαρχος στην Κέρκυρα, η Μαρία Δεσύλλα.
Η Καλλιρόη Παρρέν, εκδότρια του περιοδικού «Εφημερίς των Κυριών», υπήρξε η πιο σημαντική φωνή έκφρασης των διεκδικήσεων των γυναικών για συμμετοχή στα πολιτικά πράγματα της χώρας. Η ισότητα των δυο φύλων και η απαίτηση για χορήγηση πολιτικών δικαιωμάτων στις γυναίκες, είχε τότε οδηγήσει στη σύσταση πολλών γυναικείων οργανώσεων, με αποτέλεσμα κατόπιν των πιέσεων που εξασκούσαν να φτάσουν στο προεδρικό διάταγμα της 5ης Φεβρουαρίου του 1930.

 

Το Σύνταγμα
του 1975

Το γυναικείο κίνημα πέτυχε τη μεγαλύτερη νίκη του 45 χρόνια μετά. Στο Σύνταγμα του 1975 καθιερώθηκε η αρχή της ισότητας των δυο φύλων. Από τότε, με την πάροδο των χρόνων, ο αριθμός των γυναικών βουλευτών αυξήθηκε σημαντικά και έφτασε το 2004 να συμμετέχουν στη Βουλή συνολικά 40 γυναίκες.

Στη σημερινή Βουλή ανέρχονται σε 57 στο σύνολο των 300 βουλευτών, ενώ ο φετινός νόμος 4604/2019 για την «Προώθηση της ουσιαστικής ισότητας των φύλων» ενισχύει πολύ περισσότερο τη θέση των γυναικών τόσο στην πολιτική όσο και σε κάθε τομέα της ζωής.

Παρ’ όλα αυτά, αναλογικά, ο αριθμός των γυναικών που συμμετέχει ενεργά στα κοινά, παραμένει ακόμη σχετικά χαμηλός σε σχέση με εκείνο των ανδρών. Με τις εθνικές εκλογές «προ των πυλών», ελπίζουμε και ευχόμαστε ακόμη περισσότερες γυναίκες να θελήσουν να συμμετάσχουν στο ελληνικό κοινοβούλιο και να υποστηριχθούν από τους ψηφοφόρους, αποτελώντας αισιόδοξο κίνητρο καθώς και παράδειγμα προσφοράς και νέων ιδεών.

 

Από το φύλλο της THESSNEWS #160 (01/06/2019-02/06/2019)

 

THESSNEWS / NEWSLETTER


Επάνω